Įhugaveršir stašir

Hér mį sjį söguskilti um Grķmsey

Grķmseyjarkirkja
Jón biskup Ögmundsson vķgši kirkju ķ eyjunni snemma į elleftu öld. Var hśn helguš Ólafi, žjóšardżrlingi Noršmanna, og skyldu žjóna viš kirkjuna tveir prestar og syngja messu į hverjum degi en tvęr messur į dag į sérstökum helgidögum. Sķšan hefur dregiš śr helgihaldi en žekkt eru nöfn 50 presta sem žjónaš hafa žar. Eyjunni er nś žjónaš af presti Dalvķkurprestakalls. Kirkjan er byggš 1867 en stękkuš og endurbętt įriš 1932. Altaristaflan er gerš af Arngrķmi Gķslasyni į Völlum ķ Svarfašardal įriš 1878 og er eftirmynd af verki eftir Leonardo da Vinci.

Grķmseyjarkirkja žykir góš til įheita.
Nįnari upplżsingar um kirkjuna mį sjį į gardur.is og ķ gögnum hśsafrišunarnefndar.  

Björgin
Į fyrri tķmum voru björgin mikilvęg matarbśr og įtti hver bęr sitt bjargsvęši žar sem tķnd voru egg og fuglar veiddir. Kiwanisfélag eyjarinnar hefur séš til žess aš björgin eru merkt sķnum fornu nöfnum sem oft tengjast nafni bęjarins sem įtti viškomandi bjarghluta.

Björgin į austur hluta eyjarinnar eru hęst og eru allt aš 60 til 100 metra hį. Aš tķna egg śr žessum björgum gat veriš hęttusamt verk ķ žį daga en björgin voru samtķmis mikilvęgt foršabśr fyrir eyjaskeggja. Eggjatķnslumenn sigu allt aš 60 til 70 metra nišur af bjargbrśninni og var vašsins gętt af sex til sjö manns uppi į brśninni. Mesta hęttan stafaši af lausu grjóti sem gat falliš nišur į žann sem hékk ķ reipinu.

Egg eru enn tķnd skv. fornri ašferš žó drįttarvél sé nżtt viš aš tryggja menn uppi į brśn. Žetta er gert į sérstökum hįtķšum og eins til aš tryggja eyjarskeggjum ašgang aš góšgęti bjargsins skv. gamalli hefš žó žaš sé ekki ķ sama magni og įšur var.

Heimskautsbaugurinn
Heimskautsbaugurinn sker žvert ķ gegnum Grķmsey frį vestri til austurs um noršurhluta hennar. 

Heimskautabaugurinn er syšsta lengdargrįša noršurhvels jaršar žar sem sólin er stöšugt yfir eša undir sjóndeildarhringnum ķ 24 tķma. Noršan viš heimsskautabauginn er sólin yfir sjóndeildarhringnum allan sólahringinn einu sinni į įri. Žetta į sér staš žann 21.jśnķ og sólin er einnig sjįanleg į mišnętti. Į hinn bóginn sést ekkert til sólar žann 21.desember žar sem sólin er fyrir nešan sjóndeildarhringinn allan sólarhringinn.

Stašsetning heimskautabaugsins er ekki föst žar sem hśn fęrist um 15 cm į įri. Į mörgum stöšum er stašsetning heimsskautsbaugsins žó bundin viš 66°33’N. Nś er heimsskautsbaugurinn 66°33,3’N į Grķmsey noršan viš flugstöšina.

Tįkn fyrir bauginn hefur veriš reist į 66°33’N, einhverskonar brś sem hęgt er aš ganga yfir fyrir noršan flugstöšina viš hlišina į noršurenda gistiheimilisins Bįsa. Viš hliš tįknsins mį finna vegprest sem sżnir vegalengdina til helstu borga ķ heiminum.

Hólmarnir 
Viš noršurenda tjarnarinnar sem liggur viš leišina frį žorpinu śt į flugvöllinn mį sjį tvo höfša viš ströndina.  Žar segir sagan aš fyrstu landnemar Grķmseyjar séu heygšir, mašur aš nafni Grķmur, sem sigldi įsamt fjölskyldu sinni frį Sognafiršinum ķ Noregi til Ķslands og settist aš ķ Grķmsey. Hann og kona hans eru sögš heygš hvort ķ sķnum höfšanum.

Listaverk - Fiske minnismerkiš
Fyrir ofan höfnina, fyrir framan veitingastašinn og bśšina, mį sjį minnismerki um Daniel Willard Fiske sem var mikill velgjöršamašur Grķmseyinga. Fiske var rķkur amerķskur fręšimašur og skįkįhugamašur. Hann sigldi fram hjį Grķmsey og heillašist af lķfsbarįttu eyjabśa og įhuga žeirra į skįk. Hann įkvaš žvķ aš gefa hverju heimili ķ Grķmsey skįksett auk žess sem hann gaf samfélaginu talsverša peningaupphęš til aš styšja žį til framtķšaruppbyggingar ķ eyjunni.

Minnismerkiš sżnir seglskśtu svipaša žeirri sem Fiske (1831-1904) sigldi į žegar hann fręddist um Grķmsey og ķbśa hennar. 

Samstarfsverk
Sumariš 2010 hélt listamašurinn Georg Hollander nįmskeiš meš börnum ķ Grķmsey žar sem unniš var meš efni śr fjörum eyjarinnar og bśin til żmiskonar listaverk.  Sjį mį listaverkin vķša um eyjuna, žau voru alls 6 en hafa smįtt og smįtt tżnt tölunni enda flest śr nįtttśrulegum efniviš meš misgóša endingu. Sólstóllinn er žaš verk sem stendur best śt viš hafiš į milli žorpsins og flugvallarins og er góšur śtsżnistašur til lands og hįdegissólarinnar. 

Stušlaberg
Ķ Grķmsey eru margar fallegar stušlabergsmyndanir. Žęr fegurstu mį finna į sušvesturhorni eyjarinnar.  Basalt myndast viš eldgos og ef žaš kólnar viš įkvešin skilyrši myndast žessi sérstöku sexkanta kristallar sem kallast stušlaberg.

Vitinn
Vitinn ķ Grķmsey var byggšur įriš 1937. Hann er stašsettur į sušaustur horni eyjunnar og er į mešal merku byggingum hennar. Ķ upphafi var honum stjórnaš meš gaslampa sem žurfti aš kveikja og slökkva į meš handafli. Nś til dags er vitinn sjįlfvirkur og er mjög mikilvęgur fyrir skipaumferš um svęšiš ķ kringum eyjuna. Feršamenn komast ekki inn ķ vitann en žašan er žó gott śtsżni yfir klettana į austurströnd eyjunnar auk žess sem hann er vinsęlt višfangsefni ljósmyndara.

Vindmyllan
Žar sem hvorki er nįttśruleg uppspretta af heitu vatni né nein önnur nįttśruvęn leiš til aš framleiša rafmagn ķ Grķmsey er notuš til žess dķsilrafstöš. Įriš 1973 var byggš vindmylla og gerš tilraun til žess aš nżta vindorku. Sś tilraun mistókst žar sem hśn bilaši stuttu eftir aš hśn var byggš. Hęgt er aš sjį žaš sem eftir stendur af vindmyllunni uppi į hęš į sušvesturhluta eyjunnar.

Endilega skrifiš įbendingar/athugasemdir varšandi efni į vefsķšunni okkar


captcha