Staðardagskrá 21
Bæjarstjórn Akureyrar samþykkti Staðardagskrá 21 þann 9. maí, 2006.
Hér að neðan er útdráttur textans en með því að smella hér getur þú lesið skjalið í heild á pdf-formi.
Hvers vegna?
1. útgáfa Staðardagskrár 21 var afgreidd af bæjarstjórn 24. april 2001 eftir að hafa verið 2 ár í smíðum. Akureyrarbær var meðal allra fyrstu sveitarfélaga á Íslandi til að afgreiða heildstæða Staðardagskrá. Hún fékk góða dóma og hefur verið notuð sem fyrirmynd. Að ýmsu leyti ber þessi 1. útgáfa þa þó með sér að vera fyrst í röðinni. Lokið hefur verið við, eða a.m.k. gerð einhver bókun um, 40 af þeim 56 verkefnum sem voru tímasett fyrir árið 2005 og örfá í viðbót eru til athugunar. Þar sem loka-tímasetning allra verkefna Staðardagskrarinn er liðin var óhjákvæmilegt að fara í þá endurskoðun sem nú liggur fyrir, fyrir utan að nýjar viðmiðanir og forsendur eru að sífellt að koma til.
Ekki þarf að fjölyrða um nauðsyn þess að sjálfbær þróun sé eitt af meginstefunum í því mikla tónverki sem stjórnsýsla alvöru-sveitarfélags er. Sívaxandi álag á óendurnýjanlegar auðlindir jarðarbúa, m.a. vegna fjölgunar mannkynsins og gríðarlegrar sóunar undanfarna áratugi, stefnir í voða lífsskilyrðum næstu kynslóða, nema við sé brugðist með ábyrgum hætti.
Yfirlit
Endurskoðunin hófst með bókun náttúruverndarnefndar 20. janúar 2005. Hún fór fram í vinnuhópi sem í voru þau Ingimar Eydal, Þórey Ketilsdóttir og Guðmundur Sigvaldason.
Frá samþykkt Staðardagskrár 21 fyrir Akureyri árið 2001 hafa m.a. orðið þessar breytingar á því “umhverfi” sem Staðardagskrá 21 sprettur úr:
- fjölskyldustefna Akureyrarbæjar, sem samþykkt var 9. apríl 2002 felur í sér nokkur atriði úr Staðardagskránni
- lög um meðhöndlun úrgangs frá 2003 kveða m.a. á um svæðisáætlun um meðhöndlun úrgangs
- jafnréttisstefna, samþykkt af bæjarstjórn í desember 2003
- Hríseyjarhreppur sameinaðist Akureyrarkaupstað 2004, og við sameininguna lá fyrir samþykkt Staðardagskrá 21
- verkefnið “Akureyri í öndvegi” 2004 tók að nokkru upp vinnulag Staðardagskrárstarfsins (íbúaþing)
Í þessari endurskoðun er tekið mið af ofangreindu svo og eftirfarandi atriðum:
- Stefnu ríkisstjórnar Íslands um sjálfbæra þróun, “Velferð til framtíðar”, sem kom út árið 2002
- Stefnu norrænu ráðherranefndarinnar um sjálfbæra þróun, “Sjálfbær þróun, ný stefna fyrir Norðurlönd”, sem kom út árið 2001, var gefin út endurskoðuð í desember 2004
- Niðurstöðu leiðtogafundarins “Rio+10” sem haldinn var í Jóhannesarborg í Suður-Afríku árið 2002
2. útgáfan er talsvert frábrugðin 1. útgáfunni. Í stað 20 kafla eru 6 kaflar í þessari. Auk þeirra er Staðardagskrá 21 fyrir Hrísey tekin upp í óbreytt og gerð er örstutt grein fyrir framvindu þeirra verka sem voru í þeim köflum 1. útgáfunnar sem ekki eiga eér beina samsvörun við 2. útgáfuna. Kaflarnir nefnast Lífsstíll, Líffræðileg fjölbreytni, Umhverfisstjórnun, Fræðsla, Jöfnun lífsskilyrða í heiminum og Lýðræði.
Markmiðin eru alls 19 og verkin eru alls 42. Hér verða rakin markmið og verk hvers kafla:
Lífsstíll
MARKMIÐIN
- Endurnýting og endurvinnsla úrgangs frá Akureyringum vaxi, þannig að árið 2010 verði a.m.k. 50% alls úrgangs bæjarbúa endurnýttur og endurunninn og að árið 2015 verði a.m.k. 75% alls úrgangs endurnýttur eða endurunninn.
- Losun gróðurhúsalofttegunda frá bæjarbúum hafi minnkað um a.m.k. 5% árið 2010 miðað við áætlaða losun árið 2000.
- Styrkur svifryks sé ætíð undir heilsuverndarmörkum.
- Allar tegundir lífrænt ræktaðra matvæla sem fást á Íslandi fáist á Akureyri
- Árið 2010 telji 50% bæjarbúa sig þekkja tilgang umhverfismerkinga á vörur
- Starfsfólk verslana í bænum þekki umhverfisvænt neyslumynstur
VERKIN
Jarðgerðarstöð
Gerð áætlunar, í samvinnu við Sorpeyðingu Eyjafjarðar, um byggingu jarðgerðarstöðvar sem tekur við öllum lífrænum úrgangi frá fyrirtækjum og heimilum í bænum, sem áætlað er að sé u.þ.b. 10 þús. tonn á ári.
Söfnun dagblaða
Gerð tilraun með að sækja dagblöð, tímarit o.þ.h. til heimila, t.d. á tveggja vikna fresti með pokum frá Glopac.
Fernusöfnun
Fernusöfnun í bænum endurskipulögð með það í huga að þær séu sóttar til heimila. Gerð athugun á samstarfi við góðgerðar– og íþróttafélög um þetta mál, en að öðrum kosti sé söfnunin boðin út.
Nytjamarkaður
Á tímabili 2003-2004 var rekinn nytjamarkaður í samvinnu við verslun með notaða hluti og á gámasvæðinu við Réttarhvamm er vísir að slíku. Það starf verður eflt og kannað að tengja það almennu fræðslustarfi um úrgangsmál.
Úrgangsmálefni sem B-hluta stofnun
Úrgangsmálefni verði tekin úr A-hluta bæjarsjóðs og rekin sem B-hluta stofnun, þannig að raunkostnaður sé ætíð ljós.
Gjaldtaka fyrir úrgang
Gerð reiknilíkans sem sýnir allan kostnað við mismunandi tegundir úrgangs, jafnt þann sem er fellur jafnóðum á og þann sem er áfallandi. Öll gjaldtaka taki mið af niðurstöðum þess.
Hjólaleiðir við helstu götur
Gerð áætlunar um meginhjólaleiðir sem lagðar verði þannig að þær tengi vel saman hverfi bæjarins.
Engir bílar í lausagangi
Átak gert í því að minnka að bílar séu hafðir í lausagangi.
Evrópska samgönguvikan
Þátttaka í evrópsku samgönguvikunni árlega.
Dregið úr svifryki frá hálkuvörnum
Hálkuvarnir endurskoðaðar með það fyrir augum að draga úr svifryksmyndun af þeirra völdum
Mælistöð fyrir svifryk
Mælistöð fyrir svifryk komið upp, upplýsingar séu ætíð aðgengilegar á Netinu
Lífrænt ræktuð matvæli I
Settar viðmiðanir um að lífrænt ræktuð matvæli séu ávallt á boðstólum í skólum, sem bærinn rekur.
Lífrænt ræktuð matvæli II
Verslana í bænum sem selja lífrænt ræktuð matvæli sé getið sérstaklega í viðkomandi gögnum bæjarins.
Umhverfismerkingar
Gefinn út bæklingur með upplýsingum um umhverfismerktar vörur sem fást á Akureyri.
Umhverfisvænt neyslumynstur
Starfsfólk verslana í bænum þekki umhverfisvænt neyslumynstur
Líffræðileg fjölbreytni
MARKMIÐIN
- Líffræðileg fjölbreytni á verndarsvæðum bæjarins aukist
- Náttúrulegt lífríki, ásamt jarðmyndunum, innan byggðarinnar njóti verndar
- Þekking á líffræðilegri fjölbreytni og náttúrufari bæjarlandsins sé almenn
VERKIN
Landvörður
Starf landvarðar fyrir sveitarfélagið skilgreint. Landvörðurinn sinni leiðbeininga– og fræðslustarfi í fólkvangi og verndarsvæðum og hafi eftirlit með að reglur svæðanna séu virt.
Fuglaskoðunarskýli
Fuglaskoðunarskýli smíðuð í fólkvanginum í Krossanesborgum, á verndarsvæðinu í óshólmunum og í Hrísey.
Krossanesborgir, fólkvangur
Gerð framkvæmdaáætlunar á grundvelli skipulags.
Endurheimt Hundatjarnar
Votlendi Hundatjarnar í Naustaborgum endurheimt með fyllingu skurða, til að skapa skilyrði fyrir gróður og dýralíf sem þar var áður.
Óshólmar, verndarsvæði
Gerð framkvæmdaáætlunar á grundvelli deiliskipulags.
Glerárdalur, verndarsvæði
Gerð framkvæmdaáætlunar á grundvelli deiliskipulags.
Eiturefna– og áburðarnotkun
Tekin upp notkun lífrænna efna til úðunar og trjá– og runnaplöntur og notkun gasbrennara á illgresi (ef nauðsynlegt þykir). Gerð tilraun á nokkrum stöðum með moltu, fiski- og þörungamjöl í stað tilbúins áburðar.
Verndun lífríkis og jarðmyndana innan byggðar
Gerð áætlunar um tilhögun verndunar á náttúrulegu lífríki og jarðmyndum í byggðinni, t.d. á ísaldarklöppunum í Kotárborgum og víðar.
Upplýsingabanki um náttúrufar
Gerð upplýsingabanka um náttúrufar bæjarlandsins á heimasíðu Akureyrarbæjar.
Umhverfisstjórnun
MARKMIÐIN
- Í fyrirtækjum bæjarins sé þekking á þeim sóknarfærum, sem umhverfisstarf og aðferðir “hreinni framleiðslu” veita í rekstri
- Rekstur deilda og stofnana á vegum Akureyrarbæjar sé í samræmi við viðurkennda umhverfisstjórnunarstaðla
- Fyrirtækin í bænum þekki umhverfisstjórnunarstaðla
VERKIN
Sóknarfæri í umhverfisstarfi
Handrit að bæklingi sem gert var í febr. 2004 um “ný tækifæri á markaði” endurskoðað, bæklingurinn prentaður og sendur öllum fyrirtækjum í bænum. Í bæklingnum er fróðleikur um markaðsávinning af umhverfisstarfi, umhverfisstjórnunarstaðla, o.fl.
Sjálfbær þróun, gátlisti
Gerður gátlisti fyrir nefndir og deildir bæjarins þar sem farið er yfir nokkur grundvallaratriði sjálfbærrar þróunar með það í huga að ákvarðanir þeirra samrýmist markmiðum gildandi aðalskipulags bæjarins um sjálfbæra þróun.
Umhverfisskilmálar í útboðum
Samræmdir umhverfisskilmálar settur í öll útboð á vegum Akureyrarbæjar (sbr. undirbúningsstarf á vegum Ríkiskaupa, Reykjavíkurborgar o.fl.).
Þekking fyrirtækja á umhverfisstarfi
Tekið saman fræðsluefni um umhverfisstjórnunarstaðla, aðferðir "hreinni framleiðslu" o.fl. og sett í handhægt form til dreifingar til fyrirtækja.
Fræðsla
MARKMIÐIN
- Bæjarbúar þekki helstu þætti “sjálfbærrar þróunar” og sé á hverjum tíma ljóst mikilvægi þess að samfélagið verði sjálfbærara
- Bæjarbúar séu meðvitaðir um þann styrkleika sem felst í góðu fjölmenningarlegu samfélagi og ábyrgð allra í “heimsþorpinu”
- Fræðsla um sjálfbæra þróun og önnur umhverfismál sé á öllum skólastigum í bænum
VERKIN
Hvað er sjálfbær þróun?
Gerð lítils bæklings þar sem “sjálfbær þróun” er útskýrð á ljósan þátt.
Fjölmenningarhátíð
Árlega haldin fjölmenningarhátíð þar sem fulltrúar þeirra þjóða sem búa á Akureyri kynna þjóðrni sitt og uppruna.
Youth Eco Forum
Því verklagið komið á að Akureyrarbær eigi fulltrúa á Youth Eco Forum, eða öðrum sambærilegum viðburðum.
Grænfáninn
Hvatning send öllum skólum um þátttöku í “grænfána”-verkefninu
Dagur umhverfisins í skólum
Settur á fót samráðshópur um hvernig leikskólar og grunnskólar geti tekið sem virkastan þátt í “Degi umhverfisins” árlega
Jöfnun lífsskilyrða í heiminum
MARKMIÐIN
- Akureyringar séu meðvitaðir um að allir jarðarbúar eiga rétt á mannsæmandi lífsskilyrðum
- Akureyrarbær stuðli með virkum hætti að jöfnun lífsskilyrða jarðarbúa
VERKIN
Stuðningur við örsnauð samfélög
Forganga höfð um stofnun áhugahóps um stuðning Akureyringa við örsnauð samfélög í þróunarríkjunum. Verkefni hans er m.a. að setja fram ábendingar um hvernig stuðningi Akureyrarbæjar við örsnauð samfélög er best háttað.
Samstarf við Þróunarsamvinnustofnun Íslands
Tekið upp samstarf við Þróunarsamvinnustofnun Íslands um þátttöku Akureyringa í framfaraverkefnum í Malavi eða annars staðar þar sem brýn þörf er á
Siðgæðisvottaðar vörur
Sett sú vinnuregla að hjá stofnunum bæjarins að vörur sem upprunnar eru í þróunarlöndunum séu siðgæðisvottaðar.
Lýðræði
MARKMIÐIN
- Stefnt sé að “þátttöku allra” í málefnum bæjarins
- Skoðanir bæjarbúa liggi í auknum mæli til grundvallar niðurstöðu í helstu bæjarmálum
- Stofnun hverfisnefnda ljúki
VERKIN
Reglur um íbúaþing
Settar almennar verklagsreglur um íbúaþing, helstu tilefni þeirra og fyrirkomulag.
Rafrænar kosningar
Gerð skýrslu um framkvæmd rafrænna kosninga um helstu bæjarmál með það fyrir augum að slíkar kosningar verði teknar upp eigi síðar en á árinu 2010 (ef tilefni er til).
Hverfisnefnd í Hrísey
Stofnuð hverfisnefnd í Hrísey.
Hverfisnefnd í skólahverfi Brekkuskóla
Stofnuð hverfisnefnd í skólahverfi Brekkuskóla.
Hverfisnefnd í skólahverfi Glerárskóla
Stofnuð hverfisnefnd í skólahverfi Glerárskóla.
Hverfisnefnd í skólahverfi Lundarskóla
Stofnuð hverfisnefnd í skólahverfi Lundarskóla.
Hverfisnefnd í skólahverfi Naustaskóla
Stofnuð hverfisnefnd í skólahverfi væntanlegs Naustaskóla.
