Akureyri

Fjölskyldustefna Akureyrarbæjar
Akureyri - Fjölskyldubær til framtíðar!
Endurskoðuð útgáfa, 2005

Inngangur

Fjölskyldustefna Akureyrarbæjar fjallar um hvernig bæjaryfirvöld ætla með ákvörðunum sínum, þjónustu og aðstöðu sem boðið er upp á, að koma til móts við barnafjölskyldur, þ.e. fjölskyldur með börn á aldrinum 0-18 ára, og auðvelda þeim að rækja hlutverk sitt. Hér er átt við barnafjölskyldur af öllum stærðum og gerðum.

Með fjölskyldustefnu eru bæjaryfirvöld að lýsa því yfir að þau vilji leggja sérstaka áherslu á að gera allar kringumstæður sem hagstæðastar fyrir börn og uppalendur þeirra. Jafnframt að þau vilji koma til aðstoðar þegar verr gengur. Í þessu felst sú skoðun að vænlegasta leiðin til að fyrirbyggja vandamál í framtíðinni sé að styrkja barnafjölskyldur í hlutverki þeirra. Fjölskyldustefnunni og framkvæmd hennar er einnig ætlað að styðja þá ímynd að á Akureyri sé gott að búa, alast upp og ala upp börn. Ýmislegt í stefnunni er samt sem áður þess eðlis að það mun koma öllum bæjarbúum til góða.

Í fjölskyldustefnunni eru greindir þeir þættir í verkefnum bæjarins sem snerta barnafjölskyldur og hlutverk þeirra, hvernig má nýta þá betur t.d. með samtengingu þjónustu, hverju má bæta við og hvernig fjölskyldur geta haft meiri áhrif á og not af þessum þáttum. Allar deildir bæjarins skulu taka mið af fjölskyldustefnunni við mótun starfsáætlana sinna. Yfirleitt er einn ábyrgðaraðili fyrir hverju verkefni í stefnunni. Gert er ráð fyrir að sá sem ábyrgð ber geti kallað aðra til samvinnu um úrlausn verkefnanna eftir því sem þörf krefur.

Fjölskyldustefnan tekur m.a. mið af:

• Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna.
• Gildandi lögum og reglugerðum.
• Þingsályktun um mótun opinberrar fjölskyldustefnu og aðgerðir til að styrkja stöðu fjölskyldunnar.
• Heilbrigðisáætlun til 2010.
• Aðalskipulagi Akureyrarbæjar.
• Jafnréttisstefnu Akureyrarbæjar.
• Menningarstefnu bæjarstjórnar Akureyrar.
• Skólastefnu Akureyrarbæjar.
• Starfsmannastefnu Akureyrarbæjar.
• Staðardagskrá 21.
• Hugmyndafræði og vinnulagi „Nýja barnsins”.

Í fjölskyldustefnunni eru fyrst settar fram meginforsendur og leiðarljós, þá eru kynnt nokkur verkefni sem varða mat á því hvernig tekst að vinna eftir fjölskyldustefnunni og síðan verkefni sem eru nokkurs konar nýsköpunarverkefni og varða engan einn málaflokk. Loks er gerð grein fyrir þeim verkefnum sem vinna á að og eru þau flokkuð á eftirfarandi hátt: Fræðsla og ráðgjöf um samskipti og uppeldismál, heilsa, vímuvarnir, skólar, menning og tómstundir, samþætting fjölskyldu- og atvinnulífs, húsnæði, umhverfi og framkvæmdir.

Fjölskyldustefnan var fyrst samþykkt í bæjarstjórn 9. apríl 2002. Hún var endurskoðuð á árunum 2004 –2005 og verður endurskoðuð aftur ekki síðar en á árinu 2007.

Meginforsendur

• Fjölskyldan er grundvallareining samfélagsins og uppspretta lífsgilda.
• Fjölskylda einstaklingsins gegnir lykilhlutverki í félagsmótun hans og er grundvöllur fyrir tengslamyndun og heilbrigðum tilfinningaþroska.
• Fjölskyldulífið á að veita einstaklingum öryggi og tækifæri til að þroska eiginleika sína til hins ýtrasta. Nauðsynlegt er að foreldrar/forráðamenn styðji við bakið á börnum sínum. Þeim ber skylda til að ala þau upp samkvæmt grunngildum hins lýðræðislega samfélags. Þetta felur meðal annars í sér að foreldrar og forráðamenn sjái til þess að börn þeirra þroskist og verði sjálfstæðir og ábyrgir einstaklingar.
• Karlar og konur hafa sama rétt og sömu skyldur varðandi uppeldi og umönnun barna sinna. Sambúðaraðilar bera sameiginlega ábyrgð á velferð fjölskyldunnar.
• Fjölskyldueiningin gegnir þýðingarmiklu hlutverki innan samfélagsins og þess vegna er mikilvægt að fjölskyldum sé veittur stuðningur til að sinna skyldum sínum.
• Fjölskyldustefna Akureyrarbæjar á að efla fjölskylduna og auðvelda henni að rækja hlutverk sitt.
• Sjálfbær þróun bæjarins er mikilvæg forsenda góðra lífsskilyrða fjölskyldna.

Leiðarljós

• Skilyrði barna og ungmenna á Akureyri til að njóta æskunnar og búa sig undir framtíðina verði sem best.
• Þjónusta bæjarins verði til fyrirmyndar og taki mið af þörfum fjölskyldunnar. Upplýsingar um þjónustu verði góðar og aðgengilegar og auðvelt að sækja um hana.
• Bæjarbúar verði hafðir með í ráðum við þróun bæjarins, eins og frekast er unnt.
• Skapað verði mannvænt bæjarumhverfi sem mætir þörfum sem flestra fyrir húsnæði, atvinnu, þjónustu, tómstundir, íþróttir og útivist, nám og menningu.
• Stuðlað verði að því að heilsufar bæjarbúa, andlegt, félagslegt og líkamlegt, sé sem best.

Árangursmat

Fjölskyldumat

Fyrirfram er metið kerfisbundið hvaða áhrif ákvarðanir bæjaryfirvalda muni hafa á líf og hagi barnafjölskyldna, t.d. breytingar á gjaldskrám, framkvæmdir og forgangsröðun verkefna. Niðurstöður matsins fylgi tillögum t.d. frá nefndum til bæjarráðs og bæjarstjórnar. Þannig geta bæjaryfirvöld tekið markvissari ákvarðanir um hvað eina er varðar líf og afkomu fjölskyldna í bænum.

Gátlisti vegna fjölskyldumats:

Útbúinn hefur verið gátlisti sem nefndir, deildir og aðrir er leggja fram tillögur skulu nýta sem verkfæri við fjölskyldumatið.

Ábyrgð: Félagssvið.

Áfangar/leiðir: Reglulega verði minnt á notkun gátlistans í nefndum bæjarins. Til þess að auðvelda eftirfylgni skal þess getið í fundargerð að gátlistinn hafi verið notaður. Árlega skal gera úttekt á notkun. Gátlistinn skal endurskoðaður á árinu 2006.

Velferðarmat

Velferð bæjarbúa verði vegin á svokallaðri fjölskylduvog en það er tæki til að fylgjast með og bregðast við sveiflum og breytingum í velferð og heilbrigði fjölskyldna og bæjarbúa almennt. Slík uppgjör hafa verið reynd erlendis og felast í að teknar eru saman upplýsingar og lykiltölur um ýmsa þætti er gefa til kynna velferðarástand íbúanna.

Fjölskylduvog:

Í Fjölskyldustefnu Akureyrarbæjar frá árinu 2002 var kveðið á um gerð velferðarvogar í samstarfi við félagsmálaráðuneyti og fleiri.  Rannsóknastofnun Háskólans á Akureyri hefur nú gert forhönnun á sambærilegri vog svokallaðri fjölskylduvog fyrir félagsmálaráðneytið.

Ábyrgð: Félagssvið.

Áfangar/leiðir: Áfram verði unnið að því að Akureyrarbær taki sem fyrst í notkun fjölskylduvog.

Þátttaka og samskipti

Börn, unglingar og lýðræði

Börn og unglingar eiga, samkvæmt Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna, rétt á að hlustað sé á sjónarmið þeirra. Sums staðar á Norðurlöndunum hafa verið gerðar tilraunir til að hafa unglinga með í ráðum í bæjarkerfinu, sérstaklega þar sem um framkvæmdir fyrir börn og unglinga er að ræða. Hefur það víða gefist vel, bæði skilað inn nýjum og þörfum hugmyndum og ábendingum til framkvæmdaaðila svo og glætt áhuga ungs fólks á stjórnmálum og því að vera þátttakendur í mótun síns bæjarfélags.

Áhrif unglinga á umhverfi sitt

Til þess að raddir unglinga fái að njóta sín í bæjarfélaginu verður boðað til sérstakra funda um þau málefni líðandi stundar sem snerta einstaka áhuga- eða aldurshópa. Þar mun unglingum gefast tækifæri til að láta í ljós skoðanir sínar á þeim málefnum sem þeir hafa áhuga á og þannig möguleikar til að hafa áhrif á eigin lífshætti.

Ábyrgð: Íþrótta- og tómstundadeild.

Áfangar/leiðir: Haldnir verði að lágmarki tveir fundir á ári, að vori og hausti. Ef tilefni þykja til verður boðað til fleiri funda.

Kynslóðabrýr

Þróun samfélagsins á síðustu öld varð til þess að mjög dró úr samskiptum og samvinnu kynslóða, sérstaklega yngstu kynslóðarinnar og þeirrar elstu. Víða hefur verið gripið til þess ráðs að sporna við þessari þróun með sérstökum verkefnum sem fela í sér samvinnu kynslóðanna. Hér á Akureyri hafa verið gerðar tilraunir með svona verkefni, t.d. eitt sem snerist um að grunnskólabörn kenndu eldri borgurum að nýta sér tölvutækni. Haldið verði áfram þróun slíkra verkefna og leitað eftir hugmyndum að nýjum.

Vinahópar eldri og yngri

Áfram verði unnið að auknum samskiptum og samvinnu kynslóðanna svo sem með því að koma á föstum samskiptum eða samvinnuverkefnum milli t.d. leikskóla/grunnskóla og hópa eldri borgara.

Ábyrgð: Öldrunarheimili Akureyrar og búsetudeild.

Áfangar/leiðir: Verkefnið verði þróað áfram. Árið 2006 verði gerð samantekt um hvernig til hefur tekist.

Fjölmenning

Á Akureyri, eins og víða annars staðar á landinu, er vaxandi hópur fólks af erlendu bergi brotinn. Nauðsynlegt er að þessum nýju Akureyringum, ekki síst börnum og uppalendum þeirra, verði auðvelduð aðlögun að íslensku samfélagi um leið og þeim verði sköpuð skilyrði til að viðhalda þekkingu á menningarlegum bakgrunni sínum. Skilningur og virðing fyrir viðhorfum, skoðunum og venjum mismunandi menningarheima er forsenda þess að akureyrskt samfélag sé vinsamlegt öllum.

Alþjóðastofa

Akureyrarbær hefur opnað þjónustumiðstöð fyrir útlendinga á Akureyri undir heitinu Alþjóðastofa. Hlutverk hennar er m.a. að auðvelda aðgengi að túlkaþjónustu, veita ráðgjöf varðandi aðlögun að nýjum og framandi aðstæðum, skipuleggja og annast íslenskukennslu og vinna gegn fordómum með fræðslu og kynningu. Stefnt er að aukinni starfsemi Alþjóðastofu en til þess að svo geti orðið þarf að koma til samstarf við önnur sveitarfélög á svæðinu, stéttarfélög og ráðuneyti.

Ábyrgð: Félagssvið.

Áfangar/leiðir: Unnið verði að betri tengingu Alþjóðastofu við stofnanir og þjónustu bæjarins með fræðslu og leiðbeiningum. Skila skal áfangaskýrslu í byrjun árs 2006. Á árinu 2005 verði formlega leitað eftir aðkomu félagsmálaráðuneytis o.fl. að starfi Alþjóðastofu.

Starfsmenn sem fyrirmyndir

Gerð er sú krafa til starfsmanna hjá Akureyrarbæ sem koma að málefnum barna og unglinga að þeir séu góðar fyrirmyndir og líti á sig sem slíkar. Sama krafa er gerð til þeirra sem fá styrki frá Akureyrarbæ til starfsemi sinnar.

Kröfur til starfsmanna og styrkþega

Mótuð verði stefna um hvaða kröfur skuli gerðar til starfsmanna, sérstaklega þeirra sem starfa að málefnum barna og unglinga. Einnig verði mótuð stefna um hvaða kröfur skuli gera til þeirra sem fá styrki frá bænum til starfsemi með börnum og unglingum.

Ábyrgð: Stjórnsýslusvið - Starfsmannaþjónusta.

Áfangar/leiðir: Á árinu 2005 verði skipaður starfshópur sem móti tillögur um stefnu og framkvæmd.

Ráðningar og starfsmannasamtöl

Við ráðningar starfsmanna sem koma að málum barna og unglinga skal ganga úr skugga um að væntanlegir starfsmenn viti af þeim kröfum sem til þeirra eru gerðar og lýsi sig reiðubúna að vinna samkvæmt þeim. Þar til gerður gátlisti skal notaður þegar tekin eru viðtöl við umsækjendur um störf sem lúta að málefnum barna og unglinga. Gátlistinn skal einnig notaður í starfsmannasamtölum.

Ábyrgð: Stjórnsýslusvið – Starfsmannaþjónusta.

Áfangar/leiðir: Fyrirliggjandi drög að gátlista skulu send stéttarfélögum til yfirferðar sumarið 2005 og skal gátlistinn tekinn í notkun eigi síðar en í ársbyrjun 2006. Árlega verði minnt á notkun gátlistans og hann gerður aðgengilegur stjórnendum m.a. í stjórnendahandbók.

Fræðsla og ráðgjöf um samskipti og uppeldismál

Þýðingarmikið er að sérhverri fjölskyldu sé gert kleift að njóta sjálfstæðis og að einstaklingar innan hennar fái notið sín á þeim sviðum sem þeir kjósa. Sveitarfélaginu ber að hvetja einstaklinga og fjölskyldur til ábyrgðar á sjálfum sér og styrkja fjölskyldurnar til sjálfshjálpar. Öllum foreldrum og öðrum uppalendum skal standa til boða heilsteypt, skipuleg og markviss uppeldisfræðsla.

Fræðsla til nýorðinna foreldra

Foreldrum standi til boða framlenging á foreldrafræðslu eftir fæðingu barns, svo og almenn námskeið og fræðslufundir til að efla foreldrahæfni.

Ábyrgð: Heilsugæslustöð.

Áfangar/leiðir: Foreldrafræðsla verði jafn fastur liður eftir fæðingu barns eins og á meðgöngu. Áfram verði unnið í kynningarmálum og stefnt  að því að jafn margir foreldrar fari í foreldrafræðslu eftir fæðingu eins og á meðgöngu. Árangur verði metinn og birtur í ársskýrslu HAK fyrir árið 2005.

Almenn fræðsla

Boðið verði upp á fræðslu fyrir almenning um margvísleg fjölskyldu- og uppeldismál sem hefur það að markmiði að auka hæfni foreldra/forráðamanna í uppeldishlutverkinu.

Ábyrgð: Félagssvið.

Áfangar/leiðir:

• Í júní ár hvert verði gerðar áætlanir um fræðslu.
• Í ársbyrjun 2007 liggi fyrir áfangaskýrsla um gang mála.

Foreldrasamningar

Foreldrar og forráðamenn verði aðstoðaðir og þeim auðveldað foreldrahlutverkið t.d. við að setja mörk og reglur sem eru í takt við lög og reglur stjórnvalda. Foreldrar/forráðamenn verði aðstoðaðir við að koma á foreldrasamningum í öllum bekkjardeildum 5.-10. bekkjar.

Ábyrgð: Skóladeild.

Áfangar/leiðir: Gerð slíkra samninga verði fastur liður í skólastarfi og getið í skóladagatali. Verkefnið verði liður í starfsáætlun skólanna og skólanefndar og þar verði mælitala, þ.e. hlutfall foreldrasamninga sem verða gerðir af heildarfjölda sem á að gera, 100%.

Sértæk fræðsla

Sérstök aðstoð í formi námskeiða eða hópastarfs standi þeim foreldrum og forráðamönnum til boða sem einhverra hluta vegna reynist foreldrahlutverkið erfitt.

Ábyrgð: Fjölskyldudeild.

Áfangar/leiðir:

• Í júní ár hvert verði gerðar áætlanir um fræðslu sem taki mið af þörf á hverjum tíma.
• Í ársbyrjun 2007 liggi fyrir áfangaskýrsla fjölskyldudeildar um gang mála.

Heilsa

Heilsa er samofin úr líkamlegum, andlegum og félagslegum þáttum og verður að skoða og skilja út frá stöðu manneskjunnar í fjölskyldu og samfélagi. Víðtæk þverfagleg samvinna, gagnkvæmur skilningur og sameiginleg markmið eru virkasta leiðin til að efla heilbrigði í samfélaginu.

Fjölskyldur á Akureyri búi við fyrirtaks möguleika á að efla og viðhalda heilbrigði sínu og eigi kost á vandaðri, góðri og samhæfðri félags- og heilbrigðisþjónustu.

„Einn, tveir og nú!”

Heilsueflingarráð Akureyrar stendur ásamt fleirum fyrir heilsuátaki með það að markmiði að hvetja bæjarbúa til aukinnar hreyfingar og samveru, einkanlega er átakinu ætlað að virkja börn á grunnskólaaldri og foreldra/forráðamenn þeirra til reglulegrar hreyfingar. Liður í því er að dreifa svokölluðu „Fjölskyldukorti” til allra grunnskólanemenda á Akureyri. Þar er um að ræða einskonar almanak fyrir hvern mánuð þar sem korthafar færa skilmerkilega inn hreyfingu allrar fjölskyldunnar, þ.m.t. gönguferðir, þátttöku í íþróttum, leiki o.fl.  Áætlað er að halda reglulega viðburði sem hvatningu fyrir fjölskylduna til að hreyfa sig saman.

Ábyrgð: Félagssvið.

Áfangar/leiðir:

• Fjölskyldukortum verði dreift í leik- og grunnskólum í október 2005 og mars 2006.  Útdráttarverðlaun veitt fyrir innsend kort. 
• Skýrslu heilsueflingarátaksins „Einn tveir og nú!” verði lokið í byrjun árs 2006.
• Göngudagur fjölskyldunnar haldinn vorið 2006 og árlega eftir það.
• Skautadagur fjölskyldunnar haldinn í lok hvers árs, fyrst í nóvember 2005.
• Sunddagur fjölskyldunnar, haldinn í byrjun skólaárs, fyrst í september 2005.
• Skíðadagur fjölskyldunnar, haldinn í byrjun árs, fyrst í janúar árið 2005.

Allt hefur áhrif, einkum við sjálf! 

Akureyrarbær og Lýðheilsustöð standa sameiginlega að þróunarverkefni sem  hefur það markmið að bæta lífshætti barna og fjölskyldna þeirra með áherslu á hreyfingu og góða næringu. Leitast verður við að auka þekkingu fólks á þeim þáttum sem þarna hafa áhrif, auk þess að stuðla að bættri aðstöðu til almennrar heilsueflingar. Markmiðið er að móta stefnu og aðgerðaráætlun varðandi lífshætti, næringu og hreyfingu barna og ungmenna.

Ábyrgð: Félagssvið

Áfangar/leiðir:

• Myndaður verði stýrihópur með fulltrúum skólahjúkrunarfræðinga, íþróttakennara, leikskólakennara o.fl. ásamt Heilsueflingarráði vorið 2005.
• Drög að aðgerðaráætlun verði tilbúin vorið 2006.
• Niðurstöður rannsóknar á heilsutengdum lífsháttum barna og unglinga, 11, 13 og 15 ára verði kynntar árið 2006 og svo aftur 2010.

Unglingamóttaka

Í Fjölskyldustefnu Akureyrarbæjar frá árinu 2002 var stefnt að því að þróa og festa í sessi unglingamóttöku á Heilsugæslustöðinni. Hefur það gengið eftir og er starfsemin í föstum skorðun. Áfram skal haldið þróun og eflingu. Standa skal vörð um þennan þjónustuþátt.

„Nýja barnið” fer í leikskóla

Aukin áhersla verði lögð á samvinnu þeirra aðila er vinna með og að málefnum ungbarna og fjölskyldna þeirra. Unnið verði að aukinni samvinnu og samþættingu milli ungbarnaverndar Heilsugæslustöðvarinnar og leikskóla. Hugmyndafræði og vinnulag „Nýja barnsins” verði þróað með það fyrir augum að auka samstarf og teymisvinnu milli foreldra/forráðamanna, leikskóla og heilsugæslu.

Ábyrgð: Heilsugæslustöðin.

Áfangar/leiðir: Þróað verði tilraunaverkefni um samvinnuferli leikskóla og heilsugæslu m.a. samnýtingu matstækja. Vinna hefjist á árinu 2005.

Vímuvarnir

Fjölskyldan er mikilvægasta einingin í uppvexti og þroska hvers barns. Foreldrar/forráðamenn hafa ríkar skyldur gagnvart farsælu uppeldi barna sinna og bera ábyrgð á andlegri og tilfinningalegri líðan þeirra. Rannsóknir sýna sterka fylgni milli góðra tengsla barna og unglinga við foreldra/forráðamenn og þess að þau haldi sig frá neyslu vímuefna.

Fræðsluerindi um uppeldi og ábyrgð

Foreldrar og forráðamenn öðlist þekkingu á þeim aðgerðum í uppeldi sem stuðla að jákvæðu lífsviðhorfi barna og sé ljós sú ábyrgð sem á þeim hvílir sem fyrirmyndum og uppalendum. Foreldrum/forráðamönnum standi til boða fræðsla um ýmis málefni í forvörnum. Í samvinnu við foreldrafélög grunnskólanna verði almennir fræðslufundir fyrir foreldra/forráðamenn um uppeldishlutverkið.

Ábyrgð: Forvarnafulltrúi.

Áfangar/leiðir: Haldnir verði að minnsta kosti þrír fræðslufundir á ári.

Fræðsla um skaðsemi fíkniefna

Mikilvægt er að foreldrar/forráðamenn séu upplýstir um og menningu barna unglinga og skaðsemi vímuefna til að þeir geti lagt sitt af mörkum til að koma í veg fyrir vímuefnanotkun ungmenna. Markmið með fræðslunni er að foreldrar/forráðamenn nemenda í 8.-10. bekk fái fræðslu og upplýsingar um skaðsemi fíkniefna og einkenni ungmenna í neyslu.

Ábyrgð: Forvarnafulltrúi.

Áfangar/leiðir: Árlega verði haldinn fræðslufundur fyrir foreldra/forráðamenn.

Upplýsingar til foreldra

Mikilvægt er að styðja foreldra/forráðamenn í uppeldishlutverki sínu með upplýsingum um ýmis málefni sem tengjast vímuvörnum. Markmiðið er að minna foreldra/forráðamenn á mikilvægi þeirra í uppeldi barnanna og að það sem þeir segja og gera skiptir máli.

Ábyrgð: Forvarnafulltrúi.

Áfangar/leiðir:

• Auglýsingar á strætisvögnum með skilaboðum til foreldra að minnsta kosti einu sinni á ári.
• Seglar/lyklakippur með skilaboðum verði afhent þremur bekkjarárgöngum. Fyrst vorið 2005.
• Auglýsingar í dagblöðum og á heimasíðu Akureyrarbæjar.
• Pistlar í fréttabréf og á heimasíðum grunnskólanna.
• Haft verði samband við foreldra/forráðamenn nemenda sem eru að hefja nám í 8. bekk grunnskólanna á hverju hausti. Umræður verði með hliðsjón af þar til gerðum gátlista.

Skólar

Frumábyrgð á uppeldi og menntun hvílir á foreldrum/forráðamönnum og menntun hvers einstaklings hefst innan fjölskyldunnar. Menntun og velferð barna og ungmenna er sameiginlegt verkefni heimila og skóla. Því er mikilvægt að samstarfið byggist á gagnkvæmri virðingu, trausti, samábyrgð og upplýsingamiðlun á öllum skólastigum.

Skilyrði til uppeldis og menntunar

Skilyrði til uppeldis og menntunar barna í leikskólum og grunnskólum verði til fyrirmyndar, s.s. með framsæknu skólastarfi, vel menntuðu starfsfólki, góðri starfsaðstöðu barna og starfsfólks og vönduðu húsnæði. Kennsla í lögbundnum námsgreinum og tómstundastarf fari að mestu fram í heimaskóla nemenda. Við hönnun og skipulag skóla verði tekið tillit til þess að íþrótta- og tómstundastarf er hluti af því starfi sem fram fer innan veggja skólahúsnæðisins.

Ábyrgð: Skóladeild.

Áfangar/leiðir:

• Hlutfall fagmenntaðra starfsmanna í grunnskólum og Tónlistarskóla verði 100% árið 2008.
• Hlutfall fagmenntaðra starfsmanna í leikskólum verði 75% árið 2008.
• Í Giljaskóla verði íþróttaaðstaða komin upp haustið 2010.
• Naustaskóli hefji starfsemi í nýju húsnæði skólaárið 2008-2009.
• Fjölnotasalur (félags- og íþróttaaðstaða) komi í gagnið við Grunnskólann í Hrísey árið 2006.
• Ánægja foreldra/forráðamanna með skóla barna sinna sé almennt mikil og verði 95% árið 2006.

Stefnumótun í skólastarfi

Starf í skólum Akureyrarbæjar verði skipulagt með þátttöku foreldra/forráðamanna og hagsmuni nemenda í huga. Lögð sé áhersla á bókvit, verksvit og siðvit og námið lagað að getu og þörfum allra nemenda.

Ábyrgð: Skólastjórar.

Áfangar/leiðir:

• Upplýsingar um stefnu og starfsaðferðir skólanna séu ávallt aðgengilegar á heimasíðum þeirra.
• Hver skóli skipuleggi kynningar- og umræðufundi fyrir foreldra/forráðamenn um stefnu og starfsaðferðir. Skipulagið verði tilbúið haustið 2005.
• Reglulega verði framkvæmt ytra mat á starfi skólanna hvað þessa þætti varðar.
• Stefnuþing skal halda reglulega þar sem fjallað verður um það sem efst er á baugi í starfi skólanna á hverjum tíma og auka þannig möguleika foreldra/forráðamanna til að koma á framfæri skoðun á stefnu og starfsaðferðum skólanna (skólastefna).

Samvinna heimila og skóla um skólastarf

Í skólum Akureyrarbæjar sé gagnkvæmt samstarf heimila og skóla sem byggir á trausti og virðingu.

Ábyrgð: Skólastjórar.

Áfangar/leiðir:

• Í hverjum skóla sé til stefna í samstarfi heimilis og skóla.
• 80% foreldra/forráðamanna telji að þeir taki þátt í mótun starfs og stefnu skólanna.
• Skráning á fjölda foreldra/forráðamanna sem mætir á helstu viðburði í skólanum.
• Allir foreldrar/forráðamenn komi a.m.k. einu sinni á skólaári í skólann.
• Starfandi eru leiðtogaskólar á grunn- og leikskólastigi sem eiga að finna og þróa leiðir til að auka þessa þátttöku.
• Nýting á upplýsingakerfinu mentor.is verði aukin til að auðvelda upplýsingastreymi milli skóla og heimila.

Ábyrgð og val foreldra

Tryggja skal nemendum rétt á skólagöngu í leik- og grunnskóla sem næst heimili sínu og þar sem því verður við komið geta foreldrar/forráðamenn átt val um skóla fyrir börn sín.

Ábyrgð: Skólanefnd, skóladeild.

Áfangar/leiðir:

• Foreldrar/forráðamenn barna sem hefja nám í 1. bekk grunnskóla að hausti fái kynningu á öllum skólunum í janúar sama ár. Fyrsta kynning verði haldin í janúar 2006.
• Gerður verði samningur milli skóla, foreldra/forráðamanna og nemenda um nám og samskipti. Fyrsta gerð slíks samnings verði til haustið 2005 fyrir nemendur í 8.-10. bekk.

Framboð á leikskólaplássum

Framboð á leikskólaplássum mæti eftirspurn. Sérstök áhersla verði lögð á þennan þátt við uppbyggingu nýrra hverfa. Við byggingu nýrra leikskóla verði tekið tillit til þess að hægt verði að taka á móti börnum frá eins árs aldri. Við inntöku að vori og hausti ár hvert verði að minnsta kosti hægt að mæta eftirspurn eftir leikskólaplássum fyrir 18 mánaða (að hausti) til 5 ára börn.

Ábyrgð: Skólanefnd, skóladeild.

Áfangar/leiðir:

• Nýr 144 barna leikskóli taki til starfa á Brekkunni í byrjun árs 2006.
• Nýr leikskóli taki til starfa árið 2008.

Gæsluvöllur

Á sumrin er starfræktur gæsluvöllur þar sem boðið er upp á gæslu fyrir 2-6 ára börn.

Daggæsla

Dvöl barna hjá dagforeldrum er valkostur fyrir þá sem það kjósa. Sú þjónusta er niðurgreidd. Áhersla verði lögð á gæði í starfi dagforeldra með fræðslu, ráðgjöf og endurmenntun.

Ábyrgð: Skóladeild - daggæslufulltrúi.

Áfangar/leiðir:

• Reglulega verði haldin námskeið.
• Hvert dagforeldri fái heimsókn frá daggæslufulltrúa a.m.k. þrisvar á ári.
• Með eftirliti verði tryggt að ákvæðum reglugerðar um daggæslu í heimahúsum sé fylgt.

Ráðgjöf  

Tryggt verði að foreldrar/forráðamenn eigi ávallt greiðan aðgang að ráðgjöf fagaðila við þau verkefni sem þeir telja sig þurfa aðstoðar við.

Ábyrgð: Skólanefnd, skóladeild.

Áfangar/leiðir:

• Áfram verði stutt við þróunarverkefnið Barnið í brennidepli.
• Námsráðgjafar starfi í skólunum.
• Fjölskylduráðgjafi starfi í Hlíðarskóla.
• Skólateymi fjölskyldudeildar bjóði foreldrum/forráðamönnum aðstoð áfram.
• Foreldrum/forráðamönnum verði kynnt hvaða þjónusta þeim stendur til boða.

Skólamáltíðir

Í öllum leik- og grunnskólum verði boðið upp á fjölbreyttar og hollar skólamáltíðir á kostnaðarverði.

Ábyrgð: Skólanefnd, skóladeild, skólastjórar.

Áfangar/leiðir:

• 60% nemenda og starfsmanna nýti mötuneyti skólanna árið 2006 og 70% árið 2008.
• 95% notenda séu ánægð með þjónustu mötuneytanna.
• Árlega verði gerðar úttektir á matseðlum skólanna og þeir bornir saman við leiðbeinandi matseðla Lýðheilsustöðvar.
• Kannaðir verði möguleikar á að skólamötuneyti bjóði eldri borgurum þjónustu í hádeginu.

Þjónusta eftir kennslu á daginn

Nemendum í 1.-4. bekk grunnskóla standi til boða lengd skóladvöl, sem verði að hluta niðurgreidd. Hún verði skipulögð þannig að nemendur hafi að mestu lokið vinnudegi sínum þegar þeir fara heim. Grunnskólarnir skipuleggi aðstoð við heimanám fyrir eldri nemendur sem þess þurfa.

Ábyrgð: Skólastjórar.

Áfangar/leiðir: Aðstoð við heimanám standi nemendum í 5.-10. bekk til boða frá hausti 2005.

Forvarnastarf í skólum

Áhersla verði lögð á markvisst uppbyggingar- og forvarnastarf í skólum. Þar er horft til umhverfisfræðslu, vímuvarna, jafnréttisfræðslu, kynfræðslu þar sem m.a. verði fjallað um samkynhneigð, fræðslu um samskipti, tilfinningar, heilbrigðan lífsstíl, gildi fjölskyldunnar og góðs uppeldis.

Ábyrgð: Skóladeild, skólastjórar.

Áfangar/leiðir:

• Í öllum skólum sé til:
• • Agastefna.
  • Vímuvarnastefna.
  • Eineltisstefna.
• 95% nemenda í 4.-10. bekk í grunnskólum líði vel í skólanum.

Listnám og þátttaka í samfélagi

Fjármagni verði ráðstafað til eflingar list- og verknáms í skólum með það að leiðarljósi að allir nemendur fái notið styrkleika sinna. Boðið skal upp á forskólanám tónlistarskóla sem hluta af starfsemi leik- og grunnskóla, foreldrum/forráðamönnum að kostnaðarlausu. Leggja skal áherslu á listrænt uppeldi leik- og grunnskólabarna með skipulögðu samstarfi við þá aðila sem eru í forsvari í menningarlífi bæjarins og efla tengsl skóla og atvinnulífs með starfsfræðslu.

Ábyrgð: Skólanefnd.

Áfangar/leiðir:

• Nemendur í 1. og 2. bekk grunnskóla fái forskólakennslu í tónlistarnámi.
• 40% af einkakennslu grunnskólanemenda í tónlist fari fram í grunnskólunum.
• Áhersla verði lögð á danskennslu og haldin verði danshátíð grunnskóla á hverju skólaári.
• Áhersla verði lögð á hlut listgreina í vali nemenda í 9. – 10. bekk.

Menning og tómstundir

Fjölbreytt menningar- og tómstundastarf auðgar líf einstaklinga og fjölskyldna og hefur mikla þýðingu fyrir velferð þeirra og samfélagsins í heild. Það eru sjálfsögð mannréttindi að fólk eigi þess kost að njóta innihaldsríks íþrótta-, tómstunda-, lista- og menningarstarfs og æskilegt að sem flestir séu þátttakendur á þeim vettvangi. Möguleikar fjölskyldna á Akureyri til að njóta menningarlífs og tómstundastarfs við hæfi skulu vera til fyrirmyndar.

Menningartilboð fyrir fjölskyldur

Menningartilboð verði sem fjölbreyttust þannig að sérhver fjölskylda finni viðfangsefni við sitt hæfi. Starfsemi menningarstofnana og menningartilboð verði skipulögð með það fyrir augum að bjóða upp á samstarf og virkni fjölskyldna, samhliða því að byggja upp hvern einstakling. Þannig verði stuðlað að þátttöku barnafjölskyldna í menningarstarfi með markvissum hætti.

Ábyrgð: Menningarmálanefnd.

Áfangar/leiðir: Menningarstofnanir geri kannanir meðal viðskiptavina sinna um hvernig þær geta sem best mætt þörfum fjölskyldna. Nýttur verði tölvuhugbúnaður sem gerir gestum stofnananna kleift að gefa svör beint á tölvu.

Til að þróa aðferðina verða fyrstu kannanir gerðar sem hér segir:

• Grunnspurningar þróaðar sumarið 2005.
• Könnun gerð á Amtsbókasafninu í október 2005.
• Á Listasafninu í nóvember 2005.
• Á Minjasafninu sumarið 2006.

Þátttaka í skapandi listastarfsemi

Bæjaryfirvöld vilja að sérstaklega verði tekið mið af börnum og ungmennum og möguleikum fyrir skapandi starf þeirra í allri menningarstarfsemi sem Akureyrarbær kemur nærri. Menningarstofnanir geri sér far um að auka samstarf við skóla og fjölskyldur.

Ábyrgð: Menningarmálanefnd, samstarfsaðilar.

Áfangar/leiðir:

Eftirfarandi tilraunaverkefni verða unnin:

• Samstarf skóla- og menningarstofnana og listamanna um þróun nýrra kennsluaðferða þar sem sköpun er höfð að leiðarljósi.
• Lista- og sköpunarsmiðja sem börnum gæfist kostur á að sækja í stað hefðbundins skólastarfs einu sinni á vetri (ekki ólíkt ferð í skólabúðir).
• Menningarstofnanir og aðilar sem njóta verulegra styrkja frá Akureyrarbæ beini starfi sínu og kynningu í auknum mæli að börnum.

Verðlagning

Reynt verði að hafa verðlagningu íþrótta-, tómstunda- og menningarstarfs með þeim hætti að hún hvetji til þátttöku allra fjölskyldumeðlima.

Ábyrgð: Íþrótta- og tómstundaráð, menningarmálanefnd.

Áfangar/leiðir: Gerð verði úttekt á verðlagningu hjá aðilum í menningar-, íþrótta- og tómstundastarfi með tilliti til barna og fjölskyldna þeirra í september 2005. Í framhaldinu verður metin þörf á hvort taka skuli upp Akureyrarkort sem veiti fjölskyldum sérkjör eða sambærilegar aðgerðir.

Félags- og tómstundastarf í grunnskólum

Öflugt félags- og tómstundastarf í skólum verði skipulagt og unnið í samstarfi skóladeildar og íþrótta- og tómstundadeildar með virkri þátttöku nemenda. Hugað verði að því hvort grunnskólarnir geti þjónað sem félagsmiðstöðvar eða hverfismiðstöðvar fyrir fjölskyldur í viðkomandi hverfi.

Ábyrgð: Skóladeild, íþrótta- og tómstundadeild.

Áfangar/leiðir:

• Samskiptasamningur skóladeildar og íþrótta- og tómstundadeildar verði tilbúinn haustið 2005.
• Unnið verði að því að samræma félagsstarf skóla og félagsmiðstöðvar í a.m.k. tveimur skólum á skólaárinu 2005-2006.
• Haldið verði áfram að skrá tilboð og nýtingu þeirra og árlega tekið saman yfirlit yfir starfsemina.

Fjölskylduvænar styrkveitingar

Tilmælum verði beint til þeirra sem fá styrki frá Akureyrarbæ til íþrótta- og tómstundamála um að þeir hugi að þörfum fjölskyldunnar og miði tilboð sín við þarfir hennar eins og mögulegt er.

Ábyrgð: Íþrótta- og tómstundaráð.

Áfangar/leiðir: Árlega verði unnið yfirlit yfir styrkþega, upphæð styrkjanna og tilgang. Fylgst verður með fjölda þátttakenda og skiptingu eftir kyni og aldri.

Samþætting fjölskyldu- og atvinnulífs

Stefna ber að því að á Akureyri sé næg atvinna sem skapar færi á góðum lífskjörum, fjölbreyttum menntunarmöguleikum og góðu starfsumhverfi. Taka á tillit til réttar beggja foreldra til að stunda vinnu utan heimilis en eiga jafnframt eðlilegt samneyti við maka sinn og börn á grundvelli fjölskyldunnar. Það er allra hagur að foreldrum verði gert kleift að samræma fjölskyldu- og atvinnulíf.

Akureyrarbær sem fyrirmyndarvinnustaður

Akureyrarbær verði öðrum vinnustöðum fyrirmynd með því að skapa starfsmönnum sínum aðstæður til að samræma kröfur starfs- og fjölskylduábyrgðar eins og kostur er. Starfsmönnum skal gert kleift að minnka starfshlutfall tímabundið vegna fjölskylduábyrgðar, t.d. umönnunar barna og sjúkra á heimili. Starfsmenn skulu eiga kost á hlutastörfum og sveigjanlegum vinnutíma eftir því sem aðstæður leyfa.

Ábyrgð: Stjórnsýslusvið - Starfsmannaþjónusta.

Áfangar/leiðir: Á árinu 2006 verði skipaður vinnuhópur sem hafi það verkefni að skilgreina sveigjanleika á vinnustöðum bæjarins.

Húsnæði

Öruggt húsnæði er mikilvægt sérhverri fjölskyldu. Akureyrarbær stuðlar að því að fjölskyldur í bænum eigi kost á húsnæði sem samræmist þörfum þeirra og greiðslugetu. Það er því stefna bæjarins að hlúa sem best að þessum þætti, meðal annars með framboði á hentugum lóðum og því að stuðla að auknu framboði leiguhúsnæðis.

Upplýsingar og ráðgjöf um húsnæðismál

Veitt verði góð og skilvirk þjónusta varðandi húsnæðismál. Upplýsingar og fagleg ráðgjöf standi til boða.

Ábyrgð: Stjórnsýslusvið - húsnæðisfulltrúi.

Áfangar/leiðir:

• Birtar verði auglýsingar um breytingar á rétti til húsaleigubóta þegar við á.
• Árlega verði minnt á endurnýjun umsókna um húsaleigubætur.
• Reglulega verði vakin athygli á að upplýsingar og eyðublöð sem snerta húsnæðismál sé að finna á heimasíðu bæjarins.

Leiguhúsnæði á vegum bæjarins

Stuðlað verði að því að fjölskyldur sem þurfa aðstoð við öflun íbúðarhúsnæðis eigi kost á öruggu leiguhúsnæði á viðráðanlegum kjörum.

Ábyrgð: Bæjarráð og félagsmálaráð.

Áfangar/leiðir: Stytting biðlista. Biðlisti yfirfarinn á 6 mánaða fresti.

Umhverfi og framkvæmdir

Skapa skal fjölbreytt, vandað, fallegt og öruggt búsetuumhverfi sem gefur Akureyri sérkennandi bæjarmynd og veitir íbúum vellíðan og ánægju með góðri hönnun bygginga og hverfa, vönduðum umhverfisfrágangi, góðum aðgangi að útivistar- og verndarsvæðum og varðveislu þeirra menningarsögulegu verðmæta sem felast í byggingum, bæjarumhverfi og fornleifum. Framkvæmdir á vegum bæjarins miði að því að Akureyri verði enn fjölskylduvænni bær.

Gangstígar og gangstéttir, tenging opinna svæða

Á grundvelli draga að stígaskipulagi bæjarins frá árinu 2002 verði gerð framkvæmdaáætlun um heildstætt stígakerfi, sem tengir opin svæði og myndar samfellda heild. Stígarnir og stéttirnar verði greiðfærar og öruggar leiðir að vetri sem sumri, þannig að hjólreiðar og gönguferðir séu auðveldur ferðamáti, tekið tillit til þeirra sem eru í hjólastól, með barnavagna (-kerrur) og sérstakt tillit tekið til sjónskertra og blindra. Markmiðið er að veita bæjarbúum fjölbreytt tækifæri til tómstunda, útivistar og fræðslu um leið og umhverfi, umgjörð og yfirbragð bæjarins er bætt.

Ábyrgð: Tækni- og umhverfissvið.

Áfangar/leiðir: Hönnunarvinna fari fram á árunum 2005-2006 og framkvæmdir árin 2007-2010.

Opin svæði

Á grundvelli fyrirliggjandi skýrslu um merkingar, bílastæði, áningarstaði, útsýnisskífur, æfingastöðvar og leiktæki á opnum svæðum þ.e. görðum, útivistarsvæðum og opnum leiksvæðum, verði gerð framkvæmdaáætlun um úrbætur sem miðast við að auka möguleika á notkun opinna svæða.

Umhverfisráð leiti eftir samstarfi við íþrótta- og tómstundaráð og hverfisnefndir um notkunarmöguleika opinna svæða í hverfum bæjarins.

Ábyrgð: Tækni- og umhverfissvið. Umhverfisráð.

Áfangar/leiðir:

• Hönnunarvinna fari fram á  árunum 2005-2006 og framkvæmdir árin 2007-2009.
• Skýrsla um notkunarmöguleika opinna svæði liggi fyrir á árinu 2006.

Skólalóðir

Unnið verður við framkvæmdir á stofnanalóðum, einkum skólalóðum og leikskólalóðum, þannig að þær nýtist börnum og fjölskyldum til útivistar og leikja.

Ábyrgð: Fasteignir Akureyrarbæjar.

Áfangar/leiðir: Hönnun og framkvæmdir við skólalóðir eru í skipulögðum farvegi til ársins 2006. Á árinu 2005 er á áætlun að hefja framkvæmdir við Flúðir og Lundarskóla. Áfram verður unnið við Brekkuskóla og Oddeyrarskóla á árinu 2005.

Snjómokstur

Gert verði minnisblað um fyrirkomulag á snjómokstri megingönguleiða, þar sem komi fram að almennt sé honum sinnt á svipaðan hátt og á meginakbrautum.

Ábyrgð: Tækni- og umhverfissvið.

Áfangar/leiðir: Lokið á árinu 2005.

Hönnun og frágangur nýrra mannvirkja

Unnið verði að úttekt á aðgengi að húsnæði í umsjá eða eigu Fasteigna Akureyrarbæjar.

Ábyrgð: Fasteignir Akureyrarbæjar.

Áfangar/leiðir: Á árinu 2005 verði tilbúin skýrsla þar sem forgangsraðað er framkvæmdum við leikskóla með tilliti til aðgengis fyrir alla.

Öryggi við framkvæmdir

Á grundvelli yfirlits um ákvæði í byggingarreglugerð og reglugerðum sem settar hafa verið á grundvelli laga um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, sem kveða á um öryggi við framkvæmdir, verði gerðar tillögur um hvernig þau geti virkað sem best.

Ábyrgð: Tækni- og umhverfissvið.

Áfangar/leiðir: Lokið á árinu 2006.

Takmörkun á starfsemi næturklúbba/nektardansstaða*

Í Fjölskyldustefnu Akureyrarbæjar frá árinu 2002 var að finna verkefni á ábyrgð umhverfisráðs og bæjarstjórnar sem laut að því að stemma stigu við starfsemi næturklúbba/nektardansstaða. Eftir að breytingar voru gerðar á aðalskipulagi er ekki heimilt að stofna næturklúbba/nektardansstaði á Akureyri. Akureyrarbær mun standa vörð um þessa afstöðu sína.

*Samkvæmt lögum um veitinga- og gististaði nr. 67/1985 9. gr. er næturklúbbur vetingastaður með reglubundna skemmtistarfsemi þar sem aðaláhersla er lögð á áfengisveitingar og sýningu á nektardansi í atvinnuskyni.

 

Samþykkt í bæjarstjórn 20. september 2005